DÖF (düzeltici faaliyet) süreci adım adım: kök nedenden etkinlik değerlendirmesine

18 Ağustos 2026 · 2 dk okuma · ISO 9001 · 10.2 · DÖF

TürkçeEnglish

Uygunsuzluk ve düzeltici faaliyet (ISO 9001 madde 10.2) sürecini; ilk düzeltme, kök neden analizi, faaliyet planı ve etkinlik değerlendirmesiyle pratik örneklerle anlatıyoruz.

Düzeltici ve önleyici faaliyet (DÖF) kayıtları, bir yönetim sisteminin gerçekten öğrenip öğrenmediğini gösteren en net kanıttır. Ancak birçok işletmede DÖF, “sorun çözüldü” yazılıp kapatılan bir formdan ibarettir. Bu yazıda uygunsuzluktan kalıcı çözüme giden yolu adım adım ele alıyoruz.

1. Uygunsuzluğu net tanımlayın

İyi bir tanım; ne oldu, nerede, ne zaman ve ne kadar sorularını yanıtlar. “Ürün hatalı” yerine “Hat 2'de 22.09 vardiyasında üretilen 120 braket parçada kenar çapağı” yazın. Kaynak da kaydedilmelidir: iç tespit, müşteri şikâyeti, tetkik bulgusu, tedarikçi ya da kalibrasyon sonucu.

2. İlk düzeltmeyi hemen yapın

Kök neden araştırması zaman alır; bu sırada hatalı ürünün müşteriye gitmesini önlemek gerekir. Stoğu ayırmak, yüzde yüz kontrol yapmak veya müşteriyi bilgilendirmek ilk düzeltmedir. İlk düzeltme kalıcı çözüm değildir; ayrıca kaydedilmelidir.

3. Kök nedeni bulun

5 Neden ve balık kılçığı (Ishikawa) en yaygın yöntemlerdir. Amaç kişiyi değil sistemi sorgulamaktır. “Operatör dikkat etmedi” genellikle kök neden değildir; “bakım planında bıçak değişim aralığı tanımlı değil” bir sistem açığıdır ve kalıcı olarak düzeltilebilir.

1. Çapak neden oluştu? → Kesme bıçağı aşınmıştı.
2. Bıçak neden aşınmıştı? → Değişim zamanı geçmişti.
3. Neden geçmişti? → Değişim aralığı bakım planında yoktu.
4. Neden yoktu? → Kalıp devreye alınırken bakım planı güncellenmedi.

4. Faaliyet planı yapın

Her faaliyetin bir sorumlusu ve son tarihi olmalıdır. Faaliyetler kök nedene yönelmelidir: bakım planına bıçak değişimini eklemek, son kontrol listesine çapak maddesi koymak gibi. Benzer süreçlerde aynı riskin bulunup bulunmadığını da sorgulayın.

5. Etkinliği değerlendirin

Faaliyetler tamamlandı diye DÖF kapanmaz. Belirli bir süre sonra sorunun tekrarlayıp tekrarlamadığına bakılır: örneğin altı hafta boyunca aynı hatanın görülmemesi. Etkinlik değerlendirmesini faaliyetleri yürütenden farklı bir kişinin yapması tarafsızlığı artırır.

6. Kapanış ve öğrenme

Etkin bulunan DÖF kapatılır; etkin bulunmazsa yeni kök neden analiziyle yeniden açılır. Kapanan DÖF'ler yönetimin gözden geçirmesine girdi olur ve risk değerlendirmesini günceller.

QMOS'ta DÖF

QMOS'ta uygunsuzluk kaydı; ilk düzeltme, kök neden, faaliyetler ve etkinlik değerlendirmesi adımlarıyla ilerler. Faaliyetler sorumlusuna görev olarak düşer, son tarih yaklaşınca hatırlatılır; etkinlik kararı parolayla onaylanır ve denetim izinde saklanır. Tetkik bulgusu veya kalibrasyon sapmasından doğrudan DÖF açılabilir.