Kalibrasyon takibi: izleme ve ölçme kaynaklarını kontrol altında tutmak
TürkçeEnglish
Ölçüm cihazlarının kalibrasyon planı, vade takibi, tolerans dışı sonuçlarda etki değerlendirmesi ve kayıtların saklanması için ISO 9001 madde 7.1.5 odaklı rehber.
Bir kumpasın 0,05 mm sapması, binlerce parçanın yanlış kabul edilmesi anlamına gelebilir. Bu yüzden ölçüm sonuçlarına güvenebilmek, kalite sisteminin temelidir. ISO 9001'in 7.1.5 maddesi izleme ve ölçme kaynaklarını ele alır; bu yazıda pratik bir kalibrasyon yönetimini anlatıyoruz.
Envanterle başlayın
Ürün uygunluğunu doğrulamak için kullanılan her cihazı listeleyin: kumpas, mikrometre, terazi, tork anahtarı, sertlik cihazı. Her cihaza benzersiz bir numara, konum, sorumlu ve tolerans bilgisi verin. Kalibrasyon gerektirmeyen ekipmanı (ör. üretim makineleri) ayrı işaretleyin.
Kalibrasyon aralığını belirleyin
Aralık; üretici önerisi, kullanım sıklığı, ortam koşulları ve geçmiş sonuçlara göre belirlenir. Sık sapma gösteren cihazın aralığı kısaltılabilir; uzun süre kararlı kalan cihazın aralığı gerekçesiyle uzatılabilir.
Vadeyi kaçırmayın
En sık bulgu, vadesi geçmiş ama kullanılmaya devam eden cihazlardır. Vade yaklaştığında sorumluya hatırlatma gitmesi ve vadesi geçen cihazın açıkça işaretlenmesi bu riski büyük ölçüde azaltır.
Tolerans dışı sonuçta ne yapılmalı?
Kalibrasyon sonucu tolerans dışıysa cihaz hemen kullanımdan çekilmeli ve son geçerli kalibrasyondan bu yana yapılan ölçümlerin etkilenip etkilenmediği değerlendirilmelidir. Etkilenen ürünler varsa bu bir uygunsuzluktur ve DÖF süreci başlar.
- Cihazı kullanım dışı işaretleyin.
- Son geçerli kalibrasyondan bu yana ölçülen partileri belirleyin.
- Risk düzeyine göre yeniden ölçüm veya müşteri bilgilendirmesi kararı verin.
- Kararı ve gerekçesini kaydedin.
Kayıtlar
Kalibrasyon sertifikası, yapan kuruluş, tarih, sonuç ve bir sonraki vade kaydedilmelidir. Akredite laboratuvar kullanmak izlenebilirliği kanıtlamayı kolaylaştırır.
QMOS'ta ekipman ve kalibrasyon
QMOS'ta her cihazın kalibrasyon aralığı tanımlanır; vade yaklaştığında sorumluya görev düşer, geciken cihazlar listede ve genel bakışta öne çıkar. Tolerans dışı sonuç girildiğinde sistem etki değerlendirmesi ister ve gerekirse doğrudan DÖF açar. Kayıtlar değiştirilemez; yeni kontrol yeni kayıt olarak eklenir.
Sık sorulan sorular
Her ölçüm cihazı kalibre edilmeli mi?
Ürün veya hizmetin uygunluğunu doğrulamak için kullanılan cihazlar için kalibrasyon ya da doğrulama gerekir; diğerleri için risk esaslı karar verilir.
Kalibrasyonu kendimiz yapabilir miyiz?
Uygun referans standartlar, yöntem ve yetkinlik varsa iç doğrulama yapılabilir; izlenebilirliğin kanıtlanması gerekir.